Opracowane przez Michała Niełuchowskiego Dotcom, sp. z o.o. 29.12.2010
Na podstawie artykułu Managing Nuclear Waste form Power Plants,
Ralph L. Keeney, Detlof von Winterfeldt
Link

 

Metodologia MAU została użyta przy wyborze sposobu składowania odpadów nuklearnych z elektrowni jądrowych w USA. Niniejszy artykuł opisuje, w jaki sposób zespołowi naukowców i specjalistów udało się przeprowadzić sprawny i logiczny proces decyzyjny dla decyzji wartej 50 miliardów dolarów, której horyzont czasowy sięgał 2100 roku.
 

Wprowadzenie

Analiza decyzyjna została przeprowadzona w 1993 r. Jej celem była weryfikacja strategii składowania odpadów nuklearnych zatwierdzona przez kongres amerykański i realizowana przez departament energetyki. W 1993 r. realizowany był projekt budowy podziemnego magazynu odpadów pod górą Yucca w Newadzie. Bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia ponownej analizy problemu były lawinowo rosnące koszty (z początkowo prognozowanego jednego miliarda dolarów do dwudziestu pięciu) oraz nieuwzględnienie dodatkowych uwarunkowań, takich jak opinia publiczna, wpływ na środowisko itp.

 

Alternatywy

Zidentyfikowano trzy możliwe sposoby składowania odpadów nuklearnych:

• Góra Yucca w Newadzie – zakopanie złóż w podziemnym magzynie bez możliwości ponownego wydobycia na powierzchnie. Kosztowny i złożony projekt wymagający licencjonowania.
• Monitorowany odzyskiwalny magazyn (MOM) – umieszczenie odpadów w scentralizowanym naziemnym magazynie z możliwością wydobycia w 2100 r. Projekt tańszy niż Yucca, ale również wymagający licencjonowania.
• Magazyny przy elektrowniach (MpE) – zeskładowanie odpadów w naziemnych magazynach, budowanych bezpośrednio przy elektrowniach. Odpady przetrzymywane w specjalnych pojemnikach albo betonowych bunkrach, z możliwością natychmiastowego wydobycia. Najtańszy projekt.

Kryteria oceny

Grupa badawcza wybrała najważnieszje kryteria, wedle których w dalszym etapie procesu decyjnego przeprowadzano ocenę alternatyw. Przyjęte kryteria:

1. Wpływ na zdrowie mieszkańców przed uruchomieniem magazynu
2. Wpływ na zdrowie mieszkańców po uruchomieniu magazynu
3. Wpływ na środowisko
4. Opinia publiczna
5. Sprawiedliwość podjętej decyzji:
   1. Aspekt geograficzny
   2. Aspekt międzypokoleniowy
   3. Aspekt proceduralny
6. Wywiązanie się rządu z odpowiedzialności za rozwiązanie problemu odpadów
7. Bezpośrednie koszty budowy magazynu
8. Pośrednie koszty budowy magazynu:
   1. Pogorszenie sytuacji ekonomicznej miejscowych przedsiębiorstw i instytucji rządowych
   2. Zwiększenie kosztów prądu (dotyczy całego społeczeństwa)
9. Możliwość kradzieży odpadów

System oceny

Dużym wyzwaniem okazało się skonstruowanie systemu oceny, który spójnie określi, która z dostępnych alternatyw jest najlepsza. Na potrzeby tego artykułu pominięto analizę prawdopodobieństwa uzyskania licencji przez magazyn w Yucca oraz MOM.
Po pierwsze zdecydowano, że wszystkie kryteria zostaną sprowadzone do wspólnego mianownika –  liczby milionów dolarów. Następnie, skonstruowano skalę, która odpowiednio przeliczała wyniki uzyskane przez alternatywy na miliony dolarów. Najlepszą alternatywą jest oczywiście najtańsze rozwiązanie. Sposób konstrukcji został przedstawiony w poniższej tabeli.
 

Kryterium		Sposób oceny	Ekwiwalent w mln $
1.	Zdrowie przed uruchomieniem magazynu	Liczba zmarłych z powodu zachorowań na raka	Jeden zmarły = 4 mln $
2.	Zdrowie po uruchomieniu magazynu	Liczba zmarłych z powodu zachorowań na raka	Jeden zmarły = 1 mln $
3.	Wpływ na środowisko	Ocena w skali od 0 do 5.	Uzyskana ocena x 80 mln $
4.	Opinia publiczna	Ocena w skali od 0 do 4.	Uzyskana ocena x 125 mln $
5.1	Sprawiedliwość: aspekt geograficzny	Ocena w skali od 0 do 2.	Wynik x 1 000 mln $
5.2	Sprawiedliwość: aspekt międzypokoleniowy	Ocena w skali od 0 do 2.	Wynik x 1 000 mln $
5.3	Sprawiedliwość: aspekt proceduralny	Ocena w skali od 0 do 2.	Wynik x 1 000 mln $
6.	Odpowiedzialność rządu	Liczba lat do uruchomienia magazynu na odpady	Liczba lat x 100 mln $
7.	Bezpośrednie koszty budowy magazynu	Koszt budowy	mln $
8.1	Koszty pośrednie: sektor prywanty i publiczny	Straty przedsiębiorstw i instytucji rządowych	mln $
8.2	Koszty pośrednie: zmiana kosztów prądu	Koszt podwyżki cen prądy	mln $
9.	Możliwość kradzieży odpadów	Ocena w skali od 0 do 2.	Wynik x 10 000 mln $

Opis skali

Wpływ na środowisko
     Im wyższa ocena tym większy negatywny wpływ na środowisko (w ujęciu estetycznym, bilogicznym i historycznym).
Opinia publiczna
     Im wyższa ocena tym gorsza opinia publiczna o projekcie (4 oznacza zamieszki i protesty 100 000 mieszkańców).
Sprawiedliwość: aspekt geograficzny
     0 - Odpady rozproszone obecnie, scentralizowane w 2100
     1 - Odpady scentralizowane obecnie, zmiana miejsca w 2100  
     2 - Odpady scentralizowane obecnie bez planów zmiany
Sprawiedliwość: aspekt międzypokolerniowy
     0 - Obecnie pokolenie rozwiąże całkowicie problem odpadów
     1 - Obecne pokolenie rozpocznie proces rozwiązania problemu odpadów
     2 - obecnie pokolenie nie rozpocznie procesu rozwiązania problemu odpadów
Sprawiedliwość: aspekt proceduralny
     0 - Wybrana alternatywa jest realizowana za zgodą i z włączeniem mieszkańców w proces decyzyjny
     1 - Wybrana alternatywa jest realizowana przymusowo, ale z włączeniem mieszkańców w proces decyzyjny
     2 - Wybrana alternatywa jest realizowana przymusowo i bez włączenia mieszkańców w proces decyzyjny
Możliwość kradzieży odpadów
     0 - brak kradzieży 
     1 - kradzież odpadów bez udowodnionego nieodpowiedniego ich użycia 
     2 - kradzież złóż i ich nieodpowiednie użycie np. w ataku terrostycznym
 

Uzyskane oceny

Każdą z alternatyw następnie oceniono. Uzyskane oceny prezentuje poniższy wykaz. Zespół badawczy konsultował swoje decyzje z ekspertami specjalizującymi się w odpowiednich obszarach, tak by maksymalnie zobiektywizować decyzje.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 

		Góra Yucca			MOM			MpE
	Kryterium	Ocena	Mln $		Ocena	Mln $		Ocena	Mln $
1.	Zdrowie przed uruchomieniem magazynu	42,5	170		43	172		36	144
2.	Zdrowie po uruchomieniu magazynu	504	504		504	504		504	504
3.	Wpływ na środowisko	2,8	224		2	160		1	80
4.	Opinia publiczna	2,68	335		2,4	300		1	125
5.1	Sprawiedliwość: aspekt geograficzny	1,48	1 480		0,7	700		0	0
5.2	Sprawiedliwość: aspekt międzypokoleniowy	0,52	520		1,3	1 300		2	2 000
5.3	Sprawiedliwość: aspekt proceduralny	1,48	1 480		0,7	700		0	0
6.	Odpowiedzialność rządu	25,64	2 564		16,05	1 605		5	500
7.	Bezpośrednie koszty budowy magazynu	24 857	24 857		14 089	14 089		13 454	13 454
8.1	Koszty pośrednie: sektor prywanty i publiczny	1 340	1 340		1 550	1 550		1 200	1 200
8.2	Koszty pośrednie: zmiana kosztów prądu	2 800	2 800		-3 800	-3 800		-10 000	-10 000
9.	Możliwość kradzieży odpadów	0,0132	132		0,0224	224		0,042	420
			36 406		17 504				8 427

Wynik decyzji

Najlepszą alternatywą okazało się składowanie odpadów bezpośrednio przy elektrowniach. Góra Yucca mimo, że zapewnia względnie duże bezpieczeństwo składowanych odpadów oraz na stałe rozwiązuje problem odpadów, jest najdroższym rozwiązaniem. Zgodnie z wynikami grupa badawcza zarekomendowała w swoim raporcie rewizję strategii zarządzania odpadami oraz odstąpienie od realizowanego w tamtym okresie projektu zakopania odpadów pod górą Yucca.